AIZANOI

 Gediz şehri merkezine 30 km uzaklıktaki Aizanoi 1824 yılında Avrupalı gezginlerce yeniden keşfedilmiş ve1830/40'lı yıllarda incelenmiş ve tanımlanmıştır.1926 yılında M.Schede ve D.Krecker başkanlığında Alman Arkeoloji Enstitü'sünün kazıları başlamıştır.1970'te tekrar başlayan çalışmalar halen sürdürülmektedir. 

 Antik dönemde Penkalas denilen Kocaçay'ın her iki yakasında , Aizanoi'den günümüze kalan yapı kalıntılarının büyük bir kısmı Roma İmparatorluk Dönemi eseridir.Antik dönemde iki yakayi birbirine bağlayan dört köprüden ikisi bugün bile geçişe hizmet etmektedir. Zeus Tapınağı'nın yapımına M.S.2.yüzyılın 2. çeğreğinde başlanmıştır.Yapının altındaki alt yapının daha önceki araştırmalarda Aizanoi'de Meter Steunene adıyla tapınılan Anadolu'nun Tanrıça Kybele'sinin kült yeri olduğu düşünülmektedir. 

 Agora (M.S.2.yüzyıl), önünde sütunlu avlusu ve zengin süslemeleri bulunan bir hamam (M.S. 2.yüzyıl)diğer yapılar arasında yer almaktadır.Aizanoi'deki Stadion-tiyatro kombinasyonun benzeri yoktur.Şehrin ne kadar büyük olduğu, onu çevreleyen Nekropollerin büyüklüğünden anlaşılmaktadır.Nekropollerde çok çeşitli mezar tipleri görülmektedir;çok sayıda lahitler, Frigya ve Aizanoi bölgesi için tipik olan kapı biçimli mezar taşarlı bunlar arasındadır.(M.S. 2.yüzyıl).